शान्त रौतहट: किन हुन्छ पटकपटक साम्प्रदायिक झडप?

दीपक कुमार / रौतहट,

सदरमुकाम गौरमा अनिश्चितकालीन कर्फ्यु जारी

तराई–मधेशको जिल्लामध्ये लामो समयदेखि “शान्त रौतहट” भनेर चिनिँदै आएको जिल्ला पछिल्ला वर्षहरूमा पटक–पटक साम्प्रदायिक तनाव र झडपका कारण चर्चामा आउन थालेको छ। पछिल्लो घटनापछि सदरमुकाम गौरमा जिल्ला प्रशासनले अनिश्चितकालीन कर्फ्यु आदेश जारी गरेको छ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जारी गरेको सूचनाअनुसार दुई समुदायबीच सामान्य विवादका रूपमा सुरु भएको घटनाले उग्र रूप लिएपछि अवस्था नियन्त्रणबाहिर जान सक्ने आकलन गर्दै कर्फ्यु लगाइएको हो। सुरक्षाकर्मीको बाक्लो उपस्थिति रहेको भए पनि केही स्थानमा ढुंगामुढा र आगजनीका घटनाहरू भएको बताइएको छ।

किन दोहोरिन्छ यस्तो अवस्था?

स्थानीय बासिन्दा र जानकारहरूका अनुसार रौतहटमा साम्प्रदायिक झडप दोहोरिनुका पछाडि विभिन्न कारणहरू छन्—

सानो विषयको राजनीतिकरण – सामान्य विवादलाई राजनीतिक स्वार्थअनुसार उचाल्ने प्रवृत्ति।

अफवाह र सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग – अपुष्ट सूचना भाइरल हुँदा वातावरण झन् तनावपूर्ण बन्ने।

स्थानीय तहमा संवादको अभाव – समुदायबीच विश्वास निर्माणका कार्यक्रम कमजोर हुनु।

चुनावी मौसमको संवेदनशीलता – चुनाव नजिकिँदा पहिचान र भावनालाई उचाल्ने गतिविधि बढ्नु।

राजनीतिक विश्लेषकहरू भन्छन्, जबसम्म सामाजिक सद्भाव, कानुनी कठोरता र समुदायस्तरीय संवाद सुदृढ हुँदैन, यस्ता घटना दोहोरिन सक्ने खतरा रहिरहन्छ।

प्रशासनको कदम

जिल्ला सुरक्षा समितिले शान्ति सुरक्षालाई मध्यनजर गर्दै नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीलाई संयुक्त रूपमा परिचालन गरेको जनाएको छ। कर्फ्यु अवधिमा अत्यावश्यक सेवा बाहेक सबै गतिविधि बन्द गरिएको छ।

प्रशासनले नागरिकहरूलाई अफवाहमा विश्वास नगर्न र घरभित्रै सुरक्षित बस्न आग्रह गरेको छ।

निष्कर्ष

रौतहट बहुजातीय, बहुसांस्कृतिक सहअस्तित्वको उदाहरण रहँदै आएको जिल्ला हो। पटक–पटक दोहोरिने झडपले सामाजिक सद्भावमा आँच पुर्‍याइरहेको भन्दै स्थानीय बुद्धिजीवीहरूले दीर्घकालीन समाधानका लागि संवाद, शिक्षामूलक कार्यक्रम र कडा कानुनी कारबाही आवश्यक रहेको बताएका छन्।

शान्ति स्थापनासँगै “शान्त रौतहट”को पहिचान पुनः स्थापित हुनेमा स्थानीयवासी आशावादी देखिएका छन्।